Powiatowe centra zdrowia w 35 powiatach. Rozporządzenie wchodzi w życie

Od 25 października obowiązywać będzie ministerialne rozporządzenie dotyczące powiatowych centrów zdrowia. Będą one mogły działać w miejscach, w których nie realizuje się świadczeń szpitalnych w SOR-ze ani izbie przyjęć, a odległość do najbliższego takiego miejsca przekracza 30 km. Z oceny skutków regulacji wynika, że rozwiązanie może objąć 35 powiatów zamieszkanych łącznie przez ok. 500 tys. osób.

Rozporządzenie ministra zdrowia z 21 września 2026 r. określa wykaz i warunki realizacji świadczeń gwarantowanych udzielanych w powiatowym centrum zdrowia (PCZ). Akt opublikowano w Dzienniku Ustaw 24 września. W życie wejdzie on 25 października 2026 r.

Świadczenia w PCZ będą mogły być realizowane, jeżeli łącznie spełnione zostaną trzy warunki:

• na terenie danego powiatu nie będą realizowane świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego w SOR-ze ani w izbie przyjęć;
• odległość od miejsca udzielania świadczeń do najbliższego miejsca, w którym takie świadczenia są udzielane w SOR-ze lub izbie przyjęć, będzie przekraczać 30 km, liczone ciągiem dróg publicznych;
• świadczenia będą realizowane w zakładzie leczniczym, w którym podmiot leczniczy prowadzi działalność w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne.

Według oceny skutków regulacji kryterium to dotyczy 35 powiatów, zamieszkanych łącznie przez ok. pół miliona osób.

Jakie świadczenia w PCZ?

Rozporządzenie przewiduje w PCZ m.in. porady specjalistyczne oraz porady i opiekę pielęgniarską w zakresie opieki doraźnej.

W katalogu świadczeń znajdują się również badania laboratoryjne oraz POCT. Wśród pozostałych świadczeń diagnostyczno-leczniczych wymieniono m.in.:

• szycie ran,
• zamknięte nastawienie wybranych zwichnięć i złamań,
• punkcje,
• cewnikowanie,
• zaopatrywanie ran,
• usuwanie ciał obcych,
• założenie gorsetu gipsowego i szyn unieruchamiających,
• podanie niektórych leków,
• defibrylację i leczenie wstrząsu.

Katalog obejmuje również badania obrazowe i czynnościowe. Wymieniono m.in. RTG, USG, spirometrię oraz EKG.

Rozporządzenie przewiduje ponadto dostęp do badań laboratoryjnych i mikrobiologicznych wykonywanych w medycznym laboratorium diagnostycznym oraz do badań radiologicznych RTG. Badania POCT ma się wykonywać na miejscu.

Całodobowa opieka lekarska i pielęgniarska

PCZ będą zapewniać świadczenia całodobowo, przez wszystkie dni tygodnia. Wymóg ten dotyczy również transportu sanitarnego. Świadczeniodawca musi zapewnić dostęp do transportu sanitarnego z uwzględnieniem wskazań medycznych i ciągłości postępowania.

Rozporządzenie określa też wymagania dotyczące obsady lekarskiej. W PCZ przewidziano m.in. lekarza specjalistę w dziedzinie chirurgii lub chirurgii ogólnej, lekarza ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie chirurgii ogólnej albo lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie chirurgii ogólnej. Drugim lekarzem może być specjalista lub lekarz w trakcie specjalizacji m.in. w dziedzinie chorób wewnętrznych, kardiologii, gastroenterologii, geriatrii, onkologii klinicznej, a także w szeregu innych wskazanych w rozporządzeniu dziedzin. Przepisy przewidują również możliwość obsady przez lekarza specjalistę lub lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie pediatrii wraz ze specjalistą lub lekarzem w trakcie specjalizacji w jednej z określonych dziedzin. Liczba etatów ma zapewniać całodobową opiekę lekarską we wszystkie dni tygodnia.

PCZ musi zapewnić pielęgniarki z co najmniej dwuletnim stażem pracy, w liczbie etatów zapewniającej całodobową opiekę pielęgniarską we wszystkie dni tygodnia.

W PCZ wymagany jest również diagnosta laboratoryjny, który sprawuje nadzór nad organizacją badań laboratoryjnych wykonywanych w formule POCT lub wykonuje badania POCT. Liczba etatów diagnostów ma zapewniać całodobowy nadzór nad wykonywaniem tych badań.

Jakie wyposażenie musi mieć PCZ?

Wśród wymaganych w rozporządzeniu urządzeń i aparatury wymieniono m.in. aparat EKG, pulsoksymetr, aparat do pomiaru ciśnienia, stetoskop, aparat USG z opcją kolorowego Dopplera, źródło tlenu, kardiomonitor, defibrylator, sprzęt do dożylnego podawania leków, zestaw przeciwwstrząsowy, podstawowy zestaw narzędzi chirurgicznych, glukometr, spirometr oraz otoskop. PCZ musi mieć również aparaturę do wykonywania badań POCT, komputer z dostępem do internetu, drukarkę i telefon oraz sprzęt do przechowywania leków.

Wymagania lokalowe obejmują m.in. pomieszczenia do udzielania doraźnej pomocy ambulatoryjnej i wykonywania doraźnych zabiegów, punkt pielęgniarski, możliwość krótkotrwałej izolacji pacjenta oraz co najmniej jedną salę z minimum trzema łóżkami przeznaczoną do obserwacji stanu zdrowia pacjentów.

Z rozporządzeniem zapoznasz się tutaj.

Źródło: rynekzdrowia.pl

Czytaj także: Za 10 lat szpitale będą inne. Sprawdź raport Rynku Zdrowia i dlaSzpitali.pl