W UCK WUM przeprowadzono pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby

Pierwszy raz w historii transplantologii jeden przeszczepiony narząd zbudowano z dwóch fragmentów wątroby o odmiennym pochodzeniu genetycznym: własnego fragmentu pacjentki oraz fragmentu pobranego od zmarłego dawcy. Na zimnym stoliku utworzono z nich jeden funkcjonalny chimeryczny graft wątrobowy, który następnie wszczepiono chorej. 11 maja 2026 r. dokonał tego zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM pod kierownictwem prof. Michała Grąta.

Chimeryczne przeszczepienie wątroby stanowi unikatowe połączenie chirurgii onkologicznej, transplantologii oraz chirurgii ex situ. Wykorzystuje doświadczenia i przełomowe osiągnięcie Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego zdobyte w ostatnich latach przez jego zespół, który jako pierwszy w Polsce przeprowadził m.in. autotransplantację wątroby, wspomagające przeszczepienie wątroby oraz rozwinął jedyny w kraju program przeszczepiania fragmentów wątroby od żywych dawców u dorosłych.

Innowacyjną operację przeprowadzono u 47-letniej pacjentki z powodu zaawansowanego nowotworu wątroby. To nowy kierunek rozwoju chirurgii wątroby i transplantologii oraz otwarcie możliwości tworzenia spersonalizowanych narządów dostosowanych do potrzeb konkretnego pacjenta.

Operacja połączyła dwie najbardziej zaawansowane techniki współczesnej transplantologii – autotransplantację oraz allotransplantację. Ze względu na rozległość nowotworu klasyczna resekcja wątroby nie pozwalała na radykalne usunięcie zmian przy jednoczesnym zachowaniu wystarczającej ilości prawidłowo funkcjonującego miąższu. A od tego zależało przeżycie chorej po operacji. Własna wątroba pacjentki została zatem usunięta z organizmu i poddana resekcji pozaustrojowej. W warunkach chirurgii ex situ, czyli „na bocznym stoliku”, usunięto większość wątroby zajętą przez nowotwór oraz przygotowano zdrową część narządu do ponownego wszczepienia.

Fragment wątroby od dawcy w roli czasowego wspomagania

Pozostawiony własny fragment wątroby był jednak zbyt mały, aby samodzielnie zapewnić bezpieczną funkcję narządu. Został więc połączony na zimnym stoliku z odpowiednio przygotowanym fragmentem wątroby pobranym od zmarłego dawcy. W ten sposób powstał jeden chimeryczny graft, który następnie wszczepiono pacjentce. Fragment pochodzący od dawcy pełnił rolę czasowego biologicznego wspomagania, umożliwiając regenerację i przerost własnej części wątroby chorej. Dzięki bardzo dobrej regeneracji własnej części wątroby 18 maja 2026 r., zaledwie tydzień po pierwszej operacji, możliwe było wykonanie drugiego zabiegu i usunięcie fragmentu graftu pochodzącego od zmarłego dawcy. W organizmie pacjentki pozostała wyłącznie jej własna, odpowiednio przerośnięta i prawidłowo funkcjonująca wątroba. Obecnie pacjentka pozostaje w dobrym stanie.

Prof. Michał Grąt opracował koncepcję operacji oraz był operatorem podczas wszystkich jej kluczowych etapów: hepatektomii, resekcji pozaustrojowej, wytworzenia chimerycznego graftu oraz jego wszczepienia. W etapie brzusznym operacji asystowali dr hab. Wacław Hołówko oraz lek. Maryla Turkot. Podczas resekcji pozaustrojowej i przygotowania chimerycznego graftu asystowali dr hab. Wacław Hołówko oraz lek. Agata Konieczka. Podział wątroby pobranej od zmarłego dawcy i przygotowanie fragmentu wykorzystanego do stworzenia chimerycznego graftu wykonali dr Konrad Kobryń oraz lek. Paweł Rykowski. Za znieczulenie pacjentki odpowiadał lek. Dawid Tomasik. W skład zespołu operacyjnego wchodziły również pielęgniarki operacyjne Ewelina Kamińska i Małgorzata Ponichtera oraz anestezjologiczne Agata Małek i Joanna Podsiadła.

Źródło: Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Czytaj także: W Gdańsku wykonano trombektomię mechaniczną u 16-dniowego noworodka