Automatyzacja i cyfryzacja ochrony zdrowia lekarstwem na problemy szpitali?

System ochrony zdrowia mierzy się z podwójnym wyzwaniem: starzejącym się społeczeństwem i rosnącą liczbą pacjentów przy jednoczesnych brakach kadrowych. W tych warunkach optymalizacja pracy szpitali staje się kluczowym elementem adaptacji systemu do nowych realiów demograficznych i operacyjnych. Jak pokazują najnowsze raporty branżowe oraz inicjatywy legislacyjne i strategiczne rządu¹, cyfryzacja, sztuczna inteligencja (AI), a także innowacyjne technologie medyczne to nieunikniony kierunek rozwoju i co najważniejsze inwestycja, która się opłaca.

W erze ograniczonych budżetów ochrony zdrowia każda inwestycja w nowe technologie musi być rygorystycznie uzasadniona. Błędem jest jednak traktowanie automatyzacji wyłącznie jako kosztu. Jak wynika z niedawnych analiz opublikowanych w czasopiśmie „Healthcare”, inwestycje w automatyzację i cyfryzację szpitali zwracają się w bardzo szybkim tempie². Szacunkowy całkowity koszt inwestycji dla regionu UE27 + UK wynosi 3,55 mld euro. Średni czas zwrotu (payback time) to mniej niż 4,5 roku.

– Dyskusja o tym, czy system ochrony zdrowia stać na automatyzację, jest już zamknięta. W praktyce nie stać nas na jej brak. Cyfrowa identyfikacja leków poprzez skanowanie kodów kreskowych oraz pełne monitorowanie operacji związanych z ich przepływem zwracają się w czasie krótszym niż pięć lat. W cyklu życia infrastruktury medycznej jest to wynik wyjątkowy. Szpitale, które nadal traktują digitalizację jako koszt dodatkowy zamiast strategicznej inwestycji, będą mierzyć się z narastającymi brakami kadrowymi i rosnącymi kosztami operacyjnymi, których nie da się zrównoważyć wyłącznie finansowaniem publicznym – wskazuje dr n. ekon. Anna Gawrońska z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.

Automatyzacja fizycznego obiegu leków

Zgodnie z danymi McKinsey & Company personel medyczny spędza średnio 2,6 godziny dziennie na zadaniach administracyjnych. Podobnym, a często nawet większym obciążeniem rutynowymi procedurami są obarczone pielęgniarki oraz farmaceuci szpitalni. Ręczne zarządzanie lekami i dokumentacją pochłania im cenne godziny. Złożoność procesów rozliczeniowych i magazynowych znacząco zwiększa obciążenie operacyjne, co jest jednym z czynników ryzyka wypalenia zawodowego. Prognozy wskazują, że do 2028 r. w sektorze zabraknie ponad 100 tys. kluczowych pracowników³.

Znaczące wsparcie w redukcji obciążeń administracyjnych mogą przynieść narzędzia cyfrowe i systemy oparte na sztucznej inteligencji, które automatyzują rutynowe zadania (np. odnowy recept czy zarządzanie dokumentacją). Ewolucja cyfrowa nie ogranicza się jednak wyłącznie do sfery programowej. Kluczowym elementem optymalizacji pracy współczesnych szpitali staje się automatyzacja fizycznego obiegu leków. Każdy etap przepływu jest w niej rejestrowany cyfrowo – od przyjęcia dostawy po podanie pacjentowi.

Coraz większe znaczenie ma także skanowanie kodów kreskowych, które umożliwia jednoznaczną identyfikację produktu, partii, dawki i osoby wykonującej czynność. W połączeniu z rozwiązaniami automatyzującymi czynności magazynowe i dystrybucyjne tworzy to spójny, aktualny strumień danych o stanach, terminach ważności, ruchach lekowych i rzeczywistym zużyciu.

Taka cyfrowa obserwowalność procesów pozwala nie tylko ograniczać błędy, lecz także integrować logistyki lekowe z procesami klinicznymi. A to bezpośrednio wzmacnia bezpieczeństwo pacjenta i jakość farmakoterapii.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta automatyzacja zapewnia pełną identyfikowalność (traceability). Każdą dawkę rejestruje się z uwzględnieniem numeru partii. W przypadku konieczności wycofania wadliwego leku z rynku system pozwala natychmiast zidentyfikować jego obecność na konkretnym oddziale. Tradycyjnie wymagało to żmudnego, ręcznego przeszukiwania magazynów.

Nieunikniona przyszłość polskiej ochrony zdrowia

Automatyzacja przynosi również wymierne korzyści finansowe. Zintegrowane systemy wspierają zarządzanie zapasami zgodnie z zasadą FEFO (first-expire-first-out), automatycznie sugerując wydanie leków z najkrótszą datą ważności. Minimalizuje to straty wynikające z przeterminowania farmakoterapii. Co więcej, stworzenie szpitalnego repozytorium danych pozwala na agregację informacji z poziomu oddziału aż do poziomu krajowego. Taka widoczność łańcucha dostaw jest obecnie jednym z priorytetów polityki zdrowotnej Unii Europejskiej w kontekście wdrażanej ustawy o lekach krytycznych (Critical Medicines Act) oraz walki z niedoborami. Zamiast reagować na braki na półkach, szpitale zyskują możliwość prognozowania zapotrzebowania i proaktywnego zarządzania ryzykiem.

– Z perspektywy personelu pielęgniarskiego każda minuta spędzona na ręcznym kompletowaniu i sprawdzaniu leków to minuta odebrana pacjentowi. Automatyzacja porządkuje proces, zwiększa przejrzystość odpowiedzialności i realnie wzmacnia bezpieczeństwo terapii. W warunkach niedoboru kadr to konieczność. Pozwala ona skupić się na tym, co w naszej pracy najważniejsze, czyli bezpośredniej opiece nad chorym – podkreśla dr n. med. i n. o zdr. Paweł Witt, przewodniczący Rady Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali oraz prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Anestezjologicznych i Intensywnej Opieki.

Wdrażanie zautomatyzowanych systemów zarządzania zasobami wpisuje się w projekt „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 r.” Ministerstwa Cyfryzacji. Traktowanie nowych technologii jako narzędzi wsparcia personelu to jasny sygnał dla szpitali: systemy oparte na danych i automatyzacji to nieunikniona przyszłość polskiej ochrony zdrowia.

1. Wśród kluczowych inicjatyw rządowych warto wskazać m.in. projekt „Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 r.”, przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji, a także fundusze przeznaczone na cyfryzację ochrony zdrowia (w tym rozwój e-zdrowia i automatyzacji) w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO). ↩︎
2. Orsini F, Bellavia D, Schettini F, Foglia E, The Impact of Automation and Digitalization in Hospital Medication Management: Economic Analysis in the European Countries. ↩︎
3. McKinsey Center for US Health System Reform, Administrative Simplification: How to Save a Quarter-Trillion Dollars in US Healthcare. ↩︎

Źródło: informacja prasowa

Czytaj także: Jeden z najbardziej zaawansowanych systemów farmacji szpitalnej w Polsce działa w IPCZD