Procedury postępowania ze sprzętem w zakresie bezpieczeństwa pacjenta i personelu – diatermia - dlaszpitali.pl

Procedury postępowania ze sprzętem w zakresie bezpieczeństwa pacjenta i personelu – diatermia

OPM_2_22_BEZPIECZENSTWO_PACJENTA_I_PERSONELU_DIATERMIA_iStock-687750582
fot. iStock

Zagrożenia związane ze stosowaniem diatermii to między innymi: duże ryzyko zakłócenia pracy implantów elektronicznych (zaleca się stosowanie narzędzi bipolarnych), ryzyko oparzeń w miejscu przylegania elektrody biernej (z powodu złego przylegania elektrody do skóry pacjenta).

Bezpieczeństwo pacjenta i personelu w sali operacyjnej wiąże się z zachowaniem procedur używania aparatury medycznej zgodnie z jej przeznaczeniem i zaleceniami producenta.

Diatermia, nazywana nożem elektrycznym, to urządzenie medyczne służące do przecinania tkanek i hamowania krwawienia przy użyciu prądu elektrycznego wysokiej częstotliwości (od 200 kHz do 3,3 MHz).

W codziennej pracy posługujemy się koagulacją mono- i bipolarną. W narzędziach bipolarnych (np.: pęsety, disektory, elektrody do elektroresektora) prąd przepływa między dwiema częściami narzędzia, natomiast w narzędziach monopolarnych – przepływa przez ciało pacjenta między elektrodą czynną a bierną. Elektroda bierna (tzw. płytka) ma potencjał zerowy i duże rozmiary, co przy zachowaniu warunku dobrego przylegania do ciała pacjenta zapobiega powstawaniu oparzeń w miejscu kontaktu z elektrodą. Elektroda czynna jest dużo mniejsza, ma kształt noża, kulki czy pętli (rozmiar liczony w mm). Rozmiar i kształt (zależne od przeznaczenia) pozwalają używać narzędzia w sposób precyzyjny oraz umożliwiają dostarczenie lokalnie do miejsca kontaktu narzędzia z tkanką dużej ilości energii. Do elektrody czynnej przykładane jest wysokie napięcie, które wynosi od kilkuset do kilku tysięcy woltów.

Współcześnie zostały opracowane tak zwane „zaawansowane urządzenia bipolarne”, takie jak LigaSure™ lub EnSeal™. Mają one zaawansowane mikroprocesory, które monitorują impedancję i temperaturę oraz automatycznie dostosowują parametry prądu, aby zapewnić odpowiednie uszczelnienie tkanek, jednocześnie minimalizując uszkodzenia oboczne. Zaawansowane urządzenia bipolarne mają sygnały dźwiękowe, które wskazują, kiedy osiągnięto odpowiednią koagulację. Zaawansowane urządzenia bipolarne są w stanie stale osiągać hemostatyczne uszczelnienie tkanek w naczyniach o średnicy do 7 mm. Należy pamiętać, że używanie LigaSure™ w bezpośredniej bliskości nerwów może wiązać się z ryzykiem uszkodzenia, jeśli odległość od nerwu jest mniejsza niż 3 mm [1].

Największe wartości pola elektromagnetycznego występują na stanowisku operatora, mniejsze – na stanowiskach asysty oraz pielęgniarki operacyjnej instrumentującej. Stanowiska zespołu anestezjologicznego i pielęgniarki operacyjnej pomagającej z reguły znajdują się w strefie bezpiecznej.

Istnieje Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/35/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na zagrożenia spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektromagnetycznymi) (dwudziesta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) i uchylająca dyrektywę 2004/40/WE. Jest to akt prawny określający ogólne zasady pracy z polem elektromagnetycznym, obowiązki pracodawcy w zakresie oceny zagrożeń i określenie narażenia pracowników, przepisy mające na celu unikanie lub ograniczenie zagrożeń.

Zagrożenia związane ze stosowaniem diatermii to między innymi: duże ryzyko zakłócenia pracy implantów elektronicznych (zaleca się stosowanie narzędzi bipolarnych), ryzyko oparzeń w miejscu przylegania elektrody biernej (z powodu złego przylegania elektrody do skóry pacjenta). Może powstać tzw. drugi obwód i prąd będzie przepływał w sposób niekontrolowany przez ciało pacjenta lub chirurga (oparzenia). Stosowanie łuku elektrycznego (na przykład koagulacja argonem) może być przyczyną pożaru.

Pożary w salach operacyjnych są rzadkim zdarzeniem niepożądanym – w USA szacuje się, że jest ich 550-650 rocznie. Dziewięćdziesiąt pięć procent przypadków jest łagodnych, ale 5% to poważne, z których 20-30 przypadków rocznie prowadzi do śmierci pacjenta. Siedemdziesiąt procent źródeł zapłonu to sprzęt elektrochirurgiczny. Pożary pojawiają się wokół głowy, szyi, twarzy lub górnej części klatki piersiowej oraz w drogach oddechowych [2].

Należy przypomnieć, że bezpośrednio przy kablu zasilającym elektrodę czynną pole elektromagnetyczne jest największe, dlatego kable powinny znajdować się co najmniej 15 cm od tułowia.

Używanie koagulacji jest związane z wytwarzaniem tzw. dymu chirurgicznego, będącego efektem odparowanej tkanki. W nowoczesnych procedurach elektrochirurgicznych tryby „cięcia” o wysokiej częstotliwości i tryby „koagulacji” o niskiej częstotliwości przeplatają się, aby uzyskać klinicznie optymalną kombinację cięcia i koagulacji. To właśnie parowanie tkanki wytwarza smugę określaną jako „dym chirurgiczny”. Ponad 95% dymu to para wodna, która jest nośnikiem dla niebezpiecznych związków. Są to: zwęglona tkanka, rozpylona krew, drobnoustroje, DNA, ponad 80 toksycznych gazów (benzen, toluen, formaldehyd itp.). Unoszące się w powietrzu cząsteczki, zwłaszcza te o średnicy 2,5 μm (PM2,5) lub mniejszej, przenikają przez standardowe maski chirurgiczne z uwagi na ich gorsze przyleganie do twarzy [2]. Najlepszą ochronę przed dymem chirurgicznym zapewniają specjalne ewakuatory, a najczęstszym sposobem, który tylko eliminuje część dymu z pola operacyjnego, jest odessanie dymu przy użyciu ssaka.

Czytaj też: Sterylizacja i reprocesowanie narzędzi chirurgicznych – najważniejsze aspekty

Komentarze

Sklep

OPM – Ogólnopolski Przegląd Medyczny nr 2/2022

OPM – Ogólnopolski Przegląd Medyczny nr 2/2022

39,00 zł

zawiera 8% VAT, bez kosztów dostawy

Kup teraz
Szpital XXI wieku – aparatura medyczna i wyposażenie

Szpital XXI wieku – aparatura medyczna i wyposażenie

126,00 zł

zawiera 5% VAT, bez kosztów dostawy

Kup teraz
Blok operacyjny XXI wieku – organizacja i funkcjonowanie

Blok operacyjny XXI wieku – organizacja i funkcjonowanie

126,00 zł

zawiera 5% VAT, bez kosztów dostawy

Kup teraz
OPM KATALOG ROCZNY 2022 – Poradnik Inżyniera Klinicznego

OPM KATALOG ROCZNY 2022 – Poradnik Inżyniera Klinicznego

32,00 zł

zawiera 8% VAT, bez kosztów dostawy

Kup teraz

Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z naszych stron internetowych bez zmiany ustawień przeglądarki dotyczących plików cookies oznacza, że zgadzacie się Państwo na umieszczenie ich w Państwa urządzeniu końcowym. Więcej szczegółów w Polityce prywatności.