Zakażenia szpitalne to wciąż ogromny problem zarówno dla pacjentów, jak i dla personelu
Dlatego tak ważne jest stosowanie bezpiecznego sprzętu oraz wdrożenie odpowiednich praktyk i procedur w placówkach medycznych. Jak pokazują dane certyfikacji ,,Bezpieczny Szpital to Bezpieczny Pacjent”, zarówno w tym jak i ubiegłym roku sprzęt bezpieczny w szpitalach stanowi mniej niż 50% całego posiadanego sprzętu, przy czym 70% szpitali wciąż nie stosuje igieł tępych do przygotowywania leków, a ponad połowa szpitali nie korzysta, z kaniul bezpiecznych. Nie powinno też dochodzić do sytuacji, w której zgłaszane są jedynie obowiązkowe zakażenia odcewnikowe dotyczące cewników centralnych, a pomijane są obwodowe, co do których obecnie placówki medycznie nie mają obowiązku raportowania. Zgłaszania zranień jest obowiązkowe. Niestety badania dowodzą, że 40% personelu pielęgniarskiego tego nie robi, blisko 70% podczas swojej pracy zraniło się do 5 razy, a do największej ilości zranień dochodzi w dużych szpitalach powyżej 500 łóżek. Powyższe dane wskazują, że droga do zakażenia pracownika medycznego jest bardzo prosta. W ostatnich latach w Polsce obserwuje się ich wzrost, a dane z raportów GIS „Stan Sanitarny Kraju” zarówno w 2021 jak i 2022 roku wyraźnie temu dowodzą. Mówimy tu nie tylko o wirusie SARS-CoV-2, ale również o grypie, wirusowym zakażeniu jelitowym wywołanym z rotawirusami czy wirusowym zapaleniu wątroby typu C.
Zakażenia krwi diagnozowanie i raportowanie jako problem w polskich szpitalach
Zakażenia związane z opieką zdrowotną są jednym z najczęstszych rodzajów zdarzeń niepożądanych występujących podczas świadczenia opieki i każdego roku dotykają setek milionów pacjentów na całym świecie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, w 2017 roku sepsa wystąpiła u 49 milionów ludzi na świecie, w tym 11 milionów zmarło z jej powodu. Zakażenia sepsą nie dotyczą tylko osób starszych, niemal połowa zachorowań dotyczyła dzieci, powodując śmierć 2,9 miliona dzieci poniżej 5 roku życia.
W Polsce wciąż nie powstał elektroniczny rejestr zdarzeń niepożądanych, który pozwoliłby gromadzić dane na temat zapadalności na sepsę. Brak rejestru skutecznie utrudnia wprowadzanie działań zapobiegawczych i wypracowania odpowiednich rekomendacji. W 2018 roku NIK zaznaczyła, że problem zakażeń w naszym kraju jest poważny,
– Problem występowania zakażeń jest złożony i o tym powinno się pamiętać. Czynniki ryzyka zakażeń nie pochodzą jedynie ze środowiska, w którym przebywa pacjent, czyli szpital, ale również pacjent „sam dla siebie” może stanowić źródło zakażenia. Natomiast odnosząc się do warunków, które wpływają na pojawienie się zakażeń w podmiotach leczniczych, to bardzo ważną rolę odgrywa brak higieny rąk lub nieprawidłowe jej wykonanie przez pracowników, udzielających świadczenia zdrowotne. Najczęstszą bowiem drogą transmisji drobnoustrojów jest droga kontaktowa, czyli ręce personelu. Doprecyzowując jeszcze dokładniej ten obszar to warto zwrócić uwagę również na sprzęt medyczny, nie zdekontaminowany czy też nieprawidłowo zdekontaminowany. Przykładem może być stetoskop czy aparat do mierzenia ciśnienia – komentuje dr n. med. Anna Szczypta, Krajowa Konsultant w dz. Pielęgniarstwa Epidemiologicznego, Ekspertka Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali
NIK podkreśla też, że właściwym narzędziem służącym ograniczeniu przypadków zakażeń szpitalnych powinien być prawidłowo działający system zapobiegania i zwalczania zakażeń, utworzony w szpitalu na podstawie istniejących przepisów prawa. Szacuje się, że efektywne systemy kontroli zakażeń mogą zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia od 55% do 70%. Sytuacja w Polsce wciąż wymaga poprawy, zarówno personel medyczny, pracownicy placówek jak i pacjenci chcą się czuć bezpiecznie i mieć pewność, że ich zdrowie traktowane jest priorytetowo.
Rosnąca antybiotykooporność wyzwaniem dla ochrony zdrowia
Antybiotykooporność to już globalny problem i jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny, w raporcie „Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe” (4) opracowanym w 2022 roku przez OECD, wskazuje się, że Polska znajduję się w pierwszej dziesiątce krajów UE, w której przyjmuje się najwięcej antybiotyków, średnia dla krajów OECD to 17 dawek antybiotyków na 1 tys. mieszkańców na dzień, przy czym Polska jest powyżej tej średniej z 22 dziennymi dawkami. Niewłaściwe stosowanie oraz nadużywanie antybiotyków to jedna z głównych przyczyn wzrostu tego zjawiska. O problemie alarmuje też Światowa Organizacja Zdrowia, szacuje, że oporność mikroorganizmów na leki przyczynia się rocznie do 75 tys. zgonów, przy czym liczba zgonów z powodu antybiotykooporności na świecie do roku 2050 może wzrosnąć nawet do 10 milionów rocznie. W walce z tym zjawiskiem nieocenioną pomocą jest wiedza i świadomość lekarzy, a także właściwe i racjonalne stosowanie antybiotyków przez pacjentów.
– Obecnie w podmiotach leczniczych istotnym problemem są drobnoustroje, które wykazują brak wrażliwości na niektóre grupy antybiotyków czy też całkowity jej brak na wszystkie antybiotyki. Zakażenie takim drobnoustrojem, określanym jako „alarmowy” niesie za sobą niepowodzenia terapeutyczne, czy też skutkuje włączeniem leku, który niestety posiada wiele działań niepożądanych. Dlatego tak ważna jest racjonalna antybiotykoterapia prowadzona przez lekarzy. Ponadto trzeba tworzyć bezpieczne środowisko opieki dla pacjentów w podmiotach leczniczych, polegające na przestrzeganiu procedur zalecanych do stosowania przez Zespoły Kontroli Zakażeń. A sam pacjent może też przyczynić się do tego bezpieczeństwa poprzez pamiętaniu o higienie rąk, przez którą ogranicza się rozprzestrzenianie patogenów w środowisku, a w tym przypadku podmiocie leczniczym – podkreśla dr n. med. Anna Szczypta.
Przypisy
- Raport “Global report on infection prevention and control”
- Raport “Bezpieczny Szpital to Bezpieczny Pacjent”
- Badanie przeprowadzone przez firmę Ipsos MORI na przełomie marca i kwietnia 2021 r. w 80 największych szpitalach krajowych we Francji, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii i Polsce.
- Raport “Antimicrobial Resistance in the EU/EEA – A One Health response”
Źródło: materiały prasowe