Szpitalny Oddział Ratunkowy – techniki i urządzenia... - dlaszpitali.pl

Szpitalny Oddział Ratunkowy – techniki i urządzenia do monitorowania pacjenta

OPM_1_21_technika_technologia_SOR_TECHNIKI_I_URZADZENIA_iStock-530605395
Fot. iStock

Powszechnie na SOR-ze stosuje się urządzenia do monitorowania parametrów krytycznych. Możemy wyróżnić dwa typy urządzeń: podstawowe i wysokospecjalistyczne, są one określane mianem analizatorów przyłóżkowych.

Personel Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR) ma za zadanie ustabilizować pacjenta w bezpośrednim zagrożeniu życia i zdrowia, np. we wstrząsie kardiogennym lub hipowolemicznym, oraz w sposób optymalny zdiagnozować chorego w celu podjęcia decyzji, w jaki sposób kontynuować diagnostykę i leczenie. Powszechnie na SOR-ze stosuje się urządzenia do monitorowania parametrów krytycznych. Możemy wyróżnić dwa typy urządzeń: podstawowe i wysokospecjalistyczne. Określane są one mianem analizatorów przyłóżkowych (ang. POCT – point-of-care testing). Badania POCT definiuje się jako badania diagnostyczne wykonywane w miejscu lub w pobliżu miejsca opieki nad pacjentem (1).

Glukometry i pulsoksymetry

Do podstawowych urządzeń tzw. przyłóżkowych POCT należą np. glukometry i pulsoksymetry. Są to urządzenia przystosowane do pomiaru jednego parametru krytycznego. Glukometr w sposób szybki wskazuje nam poziom glukozy i w przypadku hipoglikemii lub hiperglikemii możemy wdrożyć odpowiednie leczenie. Pulsoksymetry w ostatnim czasie, za sprawą pandemii wirusa SARS-CoV-2 (COVID-19), trafiły pod strzechy również do naszych mieszkań i stanowią cenną wskazówkę w podejmowaniu decyzji o skierowaniu chorego do szpitala. Przyjmuje się, że chory z COVID-19, który ma saturację poniżej 92%, a na pewno poniżej 90%, powinien trafić do szpitala celem leczenia (2). Należy jednak pamiętać, że urządzenia te, tak jak samochody, są różnej klasy. Inne pulsoksymetry stosuje się w szpitalu, a inne w domu. Monitorowanie pacjenta w domu polega na okresowym pomiarze saturacji (SaO2), a w szpitalu pomiar saturacji wykonywany jest tzw. metodą ciągłą z możliwością zapisu w formie wykresu. Ma to duże znaczenie w dobieraniu odpowiedniej metody leczenia. Przepływ tlenu podawanego choremu może być korygowany w zależności od tych zapisów. Współcześnie rozważa się również wprowadzenie pomiaru saturacji w opuszce żyły szyjnej wewnętrznej (SjO2) na SOR-ze, chociaż jest to bardziej dedykowane Oddziałom Anestezjologii i Intensywnej Terapii (OAiIT).

Kardiomonitory

Kardiomonitory stały się powszechnie stosowanymi metodami monitorowania na SOR-ze. W wielu przypadkach mają one możliwość monitorowania różnych parametrów metodami bezinwazyjnymi i inwazyjnymi. Standardowe parametry, które rejestruje większość kardiomonitorów, to: zapis akcji serca w formie wykresu, tętno, nieinwazyjne ciśnienie tętnicze, liczba oddechów na minutę, saturacja oraz ciepłota ciała. Bardziej zaawansowane monitory zawierają moduły umożliwiające pomiar inwazyjnego ciśnienia tętniczego, kapnografii, a nawet zapisu EEG. Kardiomonitory na odcinku wczesnej intensywnej terapii na SOR-ze często zawierają dodatkowe moduły inwazyjnego pomiaru rzutu minutowego metodą: termodylucji, stężenia gazów anestetycznych, saturacji ośrodkowej krwi żylnej, stopnia uśpienia BIS oraz przewodnictwa nerwowomięśniowego NMT. Współczesne kardiomonitory mają możliwość analizowania krzywych np. pod kątem arytmii i odpowiedniego ich prezentowania w celu alarmowania personelu. W przypadku omdleń zapis holterowski w pamięci urządzenia może być przydatny do podejmowania decyzji terapeutycznych, np. o wszczepieniu kardiostymulatora lub defibrylatora. Należy pamiętać, że przy zakupie kardiomonitorów istnieją dodatkowe bardzo praktyczne opcje, jak możliwość posiadania małego wypinanego monitora, który monitoruje chorego w przypadku transportu na tomografię komputerową bez konieczności odłączenia i wypinania wszystkich kabli oraz w momencie powrotu wczytuje wszystkie dane do pamięci. Błędem jest również kupowanie monitorów bez centrali. Centrala umożliwia podłączenie wszystkich monitorów w jednym stanowisku i monitorowania przez jedną osobę. Przy obecnych brakach kadrowych wydaje się to niezbędne i bezpieczniejsze. Nad bezpieczeństwem czuwają jednak algorytmy i programy wykrywające nieprawidłowości i alarmujące wizualnie i dźwiękowo personel szpitalny. Zwiększa to bezpieczeństwo pracy i umożliwia szybką reakcję w sytuacjach zagrożenia.

Aparat do parametrów krytycznych

W przepisach prawa w rozporządzeniu ministra zdrowia wpisany na SOR-ze jest również aparat do parametrów krytycznych. Nie jest on jednak zdefiniowany i wiele osób różnie interpretuje ten zapis. Większość SOR-ów posiada jednak wysokospecjalistyczne aparaty parametrów krytycznych. Należy jednak pamiętać, aby urządzenia te kupować wraz z licencją i integracją z systemem komputerowym, tak aby wyniki uzyskane z tych urządzeń trafiały do dokumentacji medycznej automatycznie. Należy wspomnieć, że urządzenia POCT z zakresu diagnostyki laboratoryjnej wymagają nadzoru i regularnych kontroli. Oczywiście urządzenia do parametrów krytycznych w sposób automatyczny przeprowadzają obecnie kontrolę, nad którą musi jednak, według prawa, czuwać diagnosta laboratoryjny. Rekomenduje się powstanie komitetu ds. POCT w szpitalu w składzie: kierownik laboratorium (przewodniczący komitetu), przedstawiciel personelu lekarskiego, przedstawiciel personelu pielęgniarskiego, przedstawiciel działu administracyjnego szpitala (specjalista ds. kosztów), przedstawiciel działu informatyki (1). Jest to szczególnie istotne w obliczu statystyk wskazujących na wzrost urządzeń i badań POCT (wzrost liczby wykonywanych badań wynosi 10-12% rocznie) (1).

Z wprowadzeniem badań POCT na terenie SOR-u wiąże się szereg problemów związanych z koniecznością zaplanowania odpowiedniej logistyki zamawiania odczynników i materiałów zużywalnych, napraw i serwisu, a także przeprowadzania odpowiednich szkoleń. Nie należy zapominać o analizie błędów przedlaboratoryjnych oraz laboratoryjnej ocenie wyników badań.

Autoryzacja badań wykonywanych metoda POCT jest dopuszczalna retrospektywnie wg Ustawy o diagnostyce laboratoryjnej z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz.U. z 2004 r., nr 144, poz. 1529, z późn. zm.) (3).
Szereg aktów prawnych, w tym:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych, które mogą być podejmowane przez ratownika medycznego (4) uprawnia ratowników do oznaczania poziomu parametrów krytycznych,
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego (5) precyzuje uprawnienia personelu średniego do wykonywania badań POCT.

Natomiast w celu walidacji klinicznej i analitycznej metody badania autoryzację kliniczną powinien przeprowadzić lekarz zlecający badanie.

Podsumowanie

Diagnostyka laboratoryjna związana z pracą na SOR-ze poszerza swoje możliwości wraz z rozwojem sprzętu laboratoryjnego. Takim przykładem może być tromboelastometria, która obecnie coraz częściej wprowadzana jest do kliniki w centrach urazowych i dynamicznych SOR-ach. Urządzenia, które stają się coraz bardziej bezobsługowe, takie jak np. ROTEM czy TEG, pozwalają na wykrywanie zaburzeń krzepliwości krwi. Jest to coraz bardziej istotne z powodu większej dostępności i wzrostu stosowania leków przeciwkrzepliwych czy przeciwpłytkowych w populacji polskiej.

Klasycznym przykładem monitorowania jednego z parametrów jest pomiar nieinwazyjny ciśnienia tętniczego krwi. Powtarzanie pomiaru ma znaczenie kluczowe, gdyż może nam odpowiedzieć na pytanie, czy chory z urazem wielonarządowym jest stabilny, czy nie. Spadek ciśnienia tętniczego sugeruje krwawienie i powinien wiązać się z diagnostyką na SOR-ze, która zlokalizuje miejsce krwawienia. Wkraczamy tu często z endoskopią ratunkową, która może nie tylko ujawnić przyczynę i wskazać miejsce krwawienia, ale również pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie, jak przykładowo: założenie opasek, koagulacja czy ostrzyknięcie lekiem miejsca krwawienia itd.

Piśmiennictwo:

  1. https://docplayer.pl/4018178-Miejsce-poct-w-szpitalnym-systemie-diagnostyki-laboratoryjnej.html.
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32779828/.
  3. Ustawa o diagnostyce laboratoryjnej z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz.U. z 2004 r., nr 144, poz. 1529, z późn. zm).
  4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych, które mogą być podejmowane przez ratownika medycznego (Dz.U./2007, nr 4, poz. 33).
  5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego (Dz.U. nr 210, poz. 1540).

Czytaj także: Nowoczesne technologie w ratowaniu życia – zastosowanie sieci bezprzewodowych i cyfryzacja w zespole ratownictwa medycznego

Komentarze

Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z naszych stron internetowych bez zmiany ustawień przeglądarki dotyczących plików cookies oznacza, że zgadzacie się Państwo na umieszczenie ich w Państwa urządzeniu końcowym. Więcej szczegółów w Polityce prywatności.