Komentarz eksperta ws. instrumentów wsparcia dla szpitali

Dotacje „na zdrowie”. Komentarz eksperta ws. instrumentów wsparcia dla szpitali

Data publikacji: 10.03.2026 r.

Środki dla POZ, AOS, na obronność i sytuacje kryzysowe, Fundusz Modernizacyjny i nie tylko. Małgorzata Okularczyk-Okoń wyjaśnia, skąd i jak w najbliższym czasie pozyskasz fundusze na inwestycje dla swojej placówki medycznej.

Krajowy Plan Odbudowy za kilka miesięcy przejdzie do historii. 18 mld zł finansuje unowocześnione i lepiej wyposażone szpitale, transformację cyfrową czy kształcenie kadry medycznej oraz rozwój zaplecza dla badań naukowych. To olbrzymi zastrzyk środków dla szpitali, przychodni, uczelni medycznych, instytutów i innych podmiotów sektora opieki zdrowotnej. To również ogromne wyzwanie inwestycyjne, logistyczne, organizacyjne, technologiczne i budżetowe. Jednak rok 2026 przynosi kolejne możliwości aplikacyjne. Skala dostępnych środków jest bezprecedensowa, ale równie bezprecedensowe jest tempo ogłaszania konkursów, modyfikacji regulaminów i krótkich okien aplikacyjnych. Kluczem w tej grze jest wiec stały monitoring źródeł dofinansowania dla inwestycji i projektów medycznych. Poniżej przegląd dostępnych instrumentów wsparcia.

POZ i AOS w centrum inwestycji

Zaczynamy od drugiego naboru wniosków o powierzenie grantu w ramach projektu „Wsparcie podstawowej opieki zdrowotnej”, realizowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021-2027. Wnioski można składać od 6 marca do 7 kwietnia 2026 r. W przeciwieństwie do pierwszego naboru nie obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, co oznacza, że wszystkie wnioski złożone w terminie będą oceniane po jego zakończeniu. Wysokość grantu ponownie uzależniona jest od liczby pacjentów zapisanych na listach lekarzy POZ w danej placówce:

do 5 000 pacjentów – do 300 tys. zł,
od 5 001 do 10 000 pacjentów – do 450 tys. zł,
powyżej 10 000 pacjentów – do 600 tys. zł.

Dodatkowo podmioty lecznicze, które ucierpiały w wyniku powodzi, mogą ubiegać się o wsparcie na odbudowę infrastruktury do równowartości 200 tys. euro, niezależnie od liczby obsługiwanych pacjentów. Środki mogą zostać przeznaczone m.in. na zakup sprzętu i wyposażenia medycznego, rozwój diagnostyki i działań profilaktycznych, sprzęt informatyczny i oprogramowanie, a także na prace budowlane dostosowujące placówki do rozszerzenia zakresu świadczeń zdrowotnych.

Projekt realizowany przez NFZ w ramach FEnIKS oferuje ponad miliard złotych dla placówek POZ. Drugi nabór obejmuje 450 mln zł, przy czym grant pokrywa 100% kosztów inwestycji. Popularność programu pokazuje nam skalę potrzeb – wcześniejsza runda przyciągnęła setki zainteresowanych placówek. Więcej na ten temat tutaj.

Tu liczy się czas!

Niestety czas złożenia wniosku pozostanie kluczowy w trzeciej rundzie naboru grantowego „Dostępność plus dla AOS” w ramach Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego. Nabór rozpoczyna się 13 kwietnia o godz. 9:00 i potrwa najpóźniej do 30 kwietnia 2026 r., ale w praktyce wnioski będą przyjmowane do wyczerpania limitu miejsc – w kopercie A przewidziano 60 wniosków, a w kopercie B 40 wniosków. Wnioskodawcy muszą monitorować platformę POPI – po osiągnięciu 90% limitu licznik zmienia kolor na czerwony, sygnalizując, że czas na składanie wniosków kończy się bardzo szybko.

Granty są przeznaczone na poprawę dostępności placówek AOS dla osób ze szczególnymi potrzebami. Mogą obejmować zakup sprzętu medycznego i wyposażenia, prace remontowo-adaptacyjne, rozwiązania cyfrowe, szkolenia personelu oraz zatrudnienie koordynatora dostępności lub asystenta osoby niepełnosprawnej. Wysokość wsparcia wynosi od 150 tys. zł do 849,5 tys. zł, a realizacja projektów może trwać od 6 do 15 miesięcy, maksymalnie do 31 marca 2028 r. O grant będą mogły ubiegać się podmioty lecznicze świadczące ambulatoryjną opiekę specjalistyczną (AOS), które posiadają co najmniej trzyletnią umowę z NFZ i realizują świadczenia w minimum dwóch zakresach AOS. Warunkiem składania wniosku jest również audyt wstępny placówki, przeprowadzony przez podmiot znajdujący się na liście ministra funduszy i polityki regionalnej – raport z audytu jest obowiązkowym załącznikiem do wniosku.

Konkurs ostatniej szansy

Przed nam również trzeci nabór dla szpitali ponadregionalnych w ramach Priorytetu FENX.06 Zdrowie, Działania FENX.06.01 System ochrony zdrowia. Nabór będzie skierowany do ponadregionalnych podmiotów leczniczych świadczących ambulatoryjną opiekę specjalistyczną, które nie otrzymały wsparcia w pierwszej i drugiej rundzie. To konkurs ostatniej szansy. Okienko naborowe otwarte będzie w terminie 16 marca-15 maja 2026 r., a budżet naboru wyniesie 340 mln zł. Wsparcie przyjmie formę dotacji do 20 mln zł na projekt. Nie zmieni się zakres wspieranych inwestycji. Środki będzie można przeznaczyć na:

roboty budowlane – przebudowę, remont, montaż, rozbiórkę istniejących obiektów oraz budowę nowych obiektów w uzasadnionych przypadkach, gdy stare budynki nie spełniają wymagań użytkowych lub technicznych,
budowę i modernizację instalacji w placówkach,
inne prace prowadzące do poprawy właściwości użytkowych i sprawności technicznej obiektów,
zakup wyposażenia medycznego i niemedycznego, w tym sprzętu informatycznego, socjalno-bytowego oraz administracyjno-biurowego.

Środków unijnych na realizację inwestycji w POZ czy AOS placówki mogą z sukcesem szukać również w zaplanowanych na ten rok konkursach w poszczególnych województwach w ramach Funduszy Europejskich dla Regionów.

Środki na obronność i sytuacje kryzysowe wchodzą do gry

W 2026 r. coraz silniej wybrzmiewa komponent bezpieczeństwa i tzw. projektów dual use, czyli takich, które mogą służyć zarówno systemowi ochrony zdrowia, jak i celom związanym z odpornością państwa. W najbliższym czasie otworzą się aż dwa okienka naborowe.

Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że uruchamia środki z Subfunduszu Infrastruktury Strategicznej w ramach Funduszu Medycznego. Budżet programu ma sięgnąć niemal miliarda złotych, a jego celem będzie zwiększenie odporności systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie ciągłości działania placówek w sytuacjach kryzysowych. Planowany konkurs w tym obszarze ma umożliwić finansowanie inwestycji zwiększających gotowość systemu zdrowia na sytuacje kryzysowe, w tym zabezpieczenia infrastruktury, systemów IT, łączności czy zaplecza logistycznego. Szczegóły powinny pojawić się niebawem.

Nieco więcej wiadomo o konkursie w ramach Priorytetu FENX.06 Zdrowie, który w prosty sposób można nazwać „zdrowiem w trybie gotowości”. Działanie FENX.06.01 – System ochrony zdrowia zakłada inwestycje w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie placówek medycznych, tak aby zapewnić bezpieczeństwo i ciągłość świadczeń nawet w sytuacjach kryzysowych, w tym podczas konfliktu zbrojnego. Nowe środki obejmą m.in. regionalne centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, przygotowując je także do formuły dual use, czyli gotowości zarówno na potrzeby cywilne, jak i obronne. Budżet konkursu to 150 mln zł, nabór rozpocznie się w lipcu, a zakończy we wrześniu 2026 r.

Dodatkowo w ramach Funduszy Europejskich dla Regionów ok. 10% środków zostanie przesuniętych na wsparcie obronności i odporności infrastruktury medycznej. Szpitale i podmioty lecznicze mogą być beneficjentami tych działań, jeśli projekty wpisują się w szerszy kontekst bezpieczeństwa regionu. Kolejne województwa aktualizują swoje programy operacyjne i uzgadniają zakres wsparcia z Komisją Europejską, aby uwzględnić inwestycje w odporność infrastruktury krytycznej w sektorze zdrowia i jeszcze w tym roku uruchomić nabory. Najbliżej otwarcia konkursów są marszałkowie z Wielkopolski, Lubelskiego i Podlaskiego. Działania obejmują m.in.:

modernizację i wyposażenie szpitali w sprzęt medyczny przygotowany na sytuacje kryzysowe,
budowę magazynów z wyposażeniem medycznym do wykorzystania w nagłych wypadkach,
wzmacnianie infrastruktury szpitalnej w kontekście przygotowania na sytuacje kryzysowe lub zagrożenia zewnętrzne.

Fundusz Modernizacyjny – ruszy nowym program dla szpitali

W Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej trwają konsultacje programu priorytetowego „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”. Pozwoli on placówkom medycznym na kompleksową poprawę efektywności energetycznej: od termomodernizacji, przez odnawialne źródła energii, aż po magazyny energii i zaawansowane systemy zarządzania energią. Nabór wniosków będzie możliwy po pozytywnej decyzji Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Budżet programu wynosi do miliarda złotych, w tym 900 mln zł dotacji i 100 mln zł pożyczek. O wsparcie będą mogły aplikować jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, właściciele spółek szpitalnych lub jednostek budżetowych. Szpitale powyżej pierwszego stopnia zabezpieczenia będą mogły uczestniczyć wyłącznie w formule ESCO/EPC, czyli przy współpracy z firmami oferującymi kompleksowe wdrożenia energetyczne. Zakres wsparcia przewiduje termomodernizację budynków, modernizację źródeł ciepła bez paliw kopalnych, odnawialne źródła energii takie jak instalacje fotowoltaiczne i pompy ciepła, magazyny energii, systemy wentylacji mechanicznej, systemy zarządzania energią (BMS/EMS) oraz rozwiązania zielono-niebieskie. Projekty muszą zapewnić minimum 30% redukcji energii pierwotnej i 25% energii końcowej, potwierdzone audytem energetycznym. Poziom dofinansowania przewidziano do 49% kosztów kwalifikowanych w trybie podstawowym, a w naborze konkurencyjnym nawet do 85% przy uzyskaniu min. 8 pkt. Dostępna będzie także pożyczka uzupełniająca w formule ESCO/EPC do 100% kosztów, z oprocentowaniem 1% i okresem spłaty do 15 lat.

Program przewiduje trzy tryby naboru wniosków: ciągły, ciągły konkurencyjny oraz osobny nabór dla projektów ESCO/EPC. Środków na termomodernizację podmioty sektora opieki medycznej mogą szukać w tym roku również w konkursach wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej czy operatorów pożyczek na efektywność energetyczną budynków użyteczności publicznej udzielanych z Funduszy Europejskich dla Regionów.

I to nie wszystko

W najbliższych miesiącach równolegle ogłaszane lub planowane są konkursy dotyczące m.in. przekształcania oddziałów, tworzenia nowych miejsc opieki dla seniorów oraz wymiany łóżek (Fundusz Medyczny), cyberbezpieczeństwa infrastruktury zdrowotnej i infrastruktury ochrony ludności (Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności w ramach KPO), centrów zdrowia psychicznego czy e-usług. Skala środków jest imponująca, ale równocześnie liczba konkursów, różnorodność wymogów i krótkie terminy naborów stwarzają realne ryzyko chaosu informacyjnego. Dla placówek, które próbują działać w tym niezwykle turbulentnym otoczeniu, błąd może oznaczać przegapienie kluczowych kryteriów lub terminów. Sukces zależy więc także od gotowości projektowej i bieżącego monitoringu. W praktyce oznacza to konieczność stałego śledzenia harmonogramów, przygotowywania koncepcji z wyprzedzeniem oraz szybkiego reagowania na ogłoszenie konkursu.