Wykształcenie a płace pielęgniarek. Jest ważny wyrok sądu apelacyjnego

Różnicowanie wynagrodzeń pielęgniarek ze względu na poziom wykształcenia jest zgodne z prawem – wynika z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Orzeczenie to może istotnie wpłynąć na politykę płacową szpitali, które dotychczas przegrywały spory o rzekomą dyskryminację, mimo stosowania ustawowych zasad wynagradzania.

Różnicowanie wynagrodzenia pielęgniarek powiązane z poziomem posiadanego wykształcenia formalnego jest dopuszczalne, gdyż jest to kryterium obiektywne, aksjologicznie uzasadnione i doniosłe społecznie – orzekł Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 24 lutego 2026 r. Wskazał przy tym, że pracodawca jest zobowiązany do ustalenia wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek na poziomie nie niższym niż wynikający z ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników podmiotów leczniczych, ale kształtując wynagrodzenia poszczególnych pracowników powinien się kierować również ogólnymi dyrektywami prawa pracy.

Przedmiotowy wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku jest wyrokiem prawomocnym, wydanym w wyniku apelacji Szpitala w Giżycku (Giżycka Ochrona Zdrowia sp. z o.o.), który w pierwszej instancji przegrał z ośmioma pielęgniarkami zaszeregowanymi do grupy V i VI. Według powódek świadczyły one pracę tego samego rodzaju, tej samej wartości, a zakres powierzonych im obowiązków był tożsamy jak pielęgniarek z magistrem i specjalizacją, dlatego ich wynagrodzenie powinno być tożsame, niezależnie od wykształcenia. Ze stanowiskiem powódek zgodził się Sąd Okręgowy w Olsztynie i zasądził na rzecz każdej z powódek kwotę ok. 50 tys. zł tytułem odszkodowania za naruszenie przez pracodawcę zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku podzielił jednak stanowisko apelującego szpitala i uznał, że pracodawca ma prawo zakładać, że praca osoby bardziej wykształconej ma dla niego wyższą wartość, bowiem może od niej oczekiwać więcej i lepszej jakości pracy, niezależnie od aktualnej sytuacji w zakresie podziału obowiązków w zespole pracowniczym, w tym również oczekiwać hipotetycznej gotowości do realizacji zadań bardziej wymagających, także pod względem formalnym. Nie bez przyczyny bowiem jednym z obowiązków pracodawcy jest ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji.

W pisemnym uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że kwalifikacje zawodowe pracownika, niezależnie od zakresu wykonywanych przez niego zadań, są jednym z odrębnych elementów wpływających na ustalenie ekwiwalentności i różnicowania wynagrodzenia. Przyjęcie kryterium posiadanego wykształcenia dla zróżnicowania wynagrodzenia może mieć na celu zmotywowanie pracowników do podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych, co wśród zawodów medycznych ma istotne znaczenie, bowiem każdy z nich jest ściśle związany ze stałym podnoszeniem poziomu kompetencji zawodowych i wiedzy, choćby z uwagi na postępujący stan wiedzy medycznej oraz nowych technik leczenia i rehabilitacji. Sąd przychylił się również do argumentu szpitala dotyczącego znaczenia wykwalifikowanego personelu dla potencjalnego rozwoju pracodawcy czy też podniesienia prestiżu placówki medycznej. Ponadto uwzględniono fakt, że powódki otrzymują dodatek stażowy w związku z posiadanym stażem pracy, a zatem są odpowiednio premiowane za doświadczenie zawodowe, dlatego zrównanie ich wynagrodzeń z wynagrodzeniem pielęgniarek z magistrem i specjalizacją prowadziłoby w efekcie do nierównego traktowania tych z wyższym wykształceniem.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku jest niewątpliwie kluczowym dla sytuacji wielu szpitali w Polsce, które choć stosują obowiązującą ustawę w procesie kształtowania wynagrodzeń, nadal przegrywają z pielęgniarkami procesy sądowe i wypłacają wysokie odszkodowania za dyskryminację płacową. W przedmiotowej sprawie argumenty pozwanego szpitala oparte na przepisach obowiązującego prawa zostały w całości uwzględnione, co rzuca nowe światło na przyszłe sprawy sądowe.

Klaudia Przeradzka
radczyni prawna z Kancelarii Mackiewicz Parzych i Partnerzy w Olsztynie

Czytaj także: Dobiega końca pierwsza restrukturyzacja sądowa szpitala w Polsce