STOMOZ: nowe zasady zatrudniania medyków mogą utrudnić pracę szpitali

Stowarzyszenie Menedżerów Opieki Zdrowotnej przekazało Ministerstwu Zdrowia uwagi do projektu ustawy UD439, który ma zmienić zasady zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego, a także rozszerzyć obowiązki kontrolne w systemie ochrony zdrowia. Zdaniem organizacji projekt wymaga doprecyzowania i uzupełnienia oceny skutków dla pracodawców, świadczeniodawców oraz pacjentów.

Projekt z 21 lipca 2026 r. przewiduje np. ograniczenie łącznego wymiaru zatrudnienia do równowartości dwóch etatów, szczególne wymagania dotyczące zatrudnienia w szpitalach i poradniach specjalistycznych, limity wynagrodzeń oraz nowe obowiązki związane z treścią umów i oświadczeniami personelu. Niedostosowane umowy mają wygasnąć z końcem 2026 r.

Najważniejsze zastrzeżenia STOMOZ

• Dostępność personelu i świadczeń. Limit dwóch etatów oraz wymóg zatrudnienia co najmniej na pół etatu mogą ograniczyć obsadę w placówkach korzystających z pracy specjalistów w niewielkim wymiarze. Projekt nie przedstawia analizy skutków według zawodów, specjalności, regionów i rodzajów świadczeń.
• Różne modele finansowania. Regulacja może oddziaływać na POZ i opiekę koordynowaną, szpitale, AOS, podmioty mieszane oraz działalność komercyjną. Wątpliwości dotyczą także teleporad opłacanych w abonamencie lub za konkretną wizytę, bez finansowania ze środków NFZ.
• Odpowiedzialność kierowników. Kierownik ma odpowiadać za przestrzeganie limitów, choć opiera się na oświadczeniach personelu i nie ma dostępu do danych o wszystkich umowach danej osoby. Projekt nie zapewnia mechanizmu bezpiecznego potwierdzania zgodności z limitami.
• Niejasne limity czasu i wynagrodzenia. Projekt nie wyjaśnia znaczenia stawki brutto przy umowie o pracę, zleceniu i B2B, rozliczenia VAT ani wynagrodzenia za gotowość pod telefonem. Miesięczne limity nie zostały skoordynowane z okresami rozliczeniowymi, nadgodzinami i dyżurem medycznym.
• Kontrakty B2B a stosunek pracy. Obowiązek wpisywania do umów cywilnoprawnych wymiaru czasu, harmonogramu i stawki godzinowej może wzmacniać materiał dowodowy wskazujący na podporządkowanie organizacyjne. Zwiększa to ryzyko uznania współpracy B2B za stosunek pracy podczas kontroli PIP, mimo że sam obowiązkowy zapis umowy nie przesądza o jej kwalifikacji.
• Kontrola NFZ bez uprzedzenia. Możliwość zawiadomienia o kontroli dopiero w chwili jej rozpoczęcia ma obejmować także przypadki, w których element zaskoczenia nie jest konieczny. Może to utrudnić zapewnienie obecności właściwych osób, przygotowanie dokumentacji i zachowanie ciągłości świadczeń.

Dalsze obszary wymagające korekty

• Konkursy ofert również dla działalności komercyjnej. Obowiązek konkursowy powiązano ze statusem podmiotu udzielającego choć części świadczeń finansowanych publicznie. Literalne brzmienie może objąć także zamówienia dotyczące komercyjnej części działalności i nakładać nieproporcjonalne obowiązki na małych świadczeniodawców POZ i AOS.
• Partnerzy społeczni poza taryfikacją. Projekt nie tworzy formalnego trybu, w którym przedstawiciele pracowników i pracodawców mogliby zainicjować określenie lub weryfikację taryfy poza planem AOTMiT i uzyskać uzasadnioną odpowiedź Agencji.
• Umowy, projekty społeczne i działalność akademicka. Wygaśnięcie niedostosowanych umów może zakłócić kontrakty z NFZ oraz projekty finansowane ze środków UE, realizowane przez fundacje i stowarzyszenia. Projekt nie wyjaśnia również zasad liczenia zatrudnienia na uczelniach i świadczeń udzielanych podczas kształcenia klinicznego.
• Ochrona danych osobowych. Łączenie danych o wynagrodzeniu, czasie i formie zatrudnienia z numerem PESEL oraz numerem prawa wykonywania zawodu wymaga wykazania niezbędności i proporcjonalności. STOMOZ postuluje ocenę skutków dla ochrony danych i stosowanie danych zagregowanych lub pseudonimizowanych, gdy pozwala na to cel przetwarzania.

Najważniejsze propozycje STOMOZ

• zdefiniowanie czasu pracy, jego równoważnika, stawki godzinowej brutto i składników wynagrodzenia objętych limitami oraz powiązanie limitów z właściwymi okresami rozliczeniowymi;
• pozostawienie w umowach B2B maksymalnej liczby godzin lub zakresu świadczeń, z możliwością elastycznego uzgadniania terminów poza treścią umowy;
• ograniczenie konkursów do zamówień finansowanych ze środków publicznych oraz wprowadzenie progów i wyjątków dla małych zamówień i świadczeń koniecznych dla ciągłości opieki;
• uprzednie zawiadamianie o kontroli NFZ, z wyjątkiem ustawowo określonych sytuacji, w których wcześniejsza informacja mogłaby zagrozić celowi kontroli;
• formalny tryb składania do AOTMiT wniosków partnerów społecznych o określenie lub weryfikację taryfy;
• zróżnicowanie obowiązków według rodzaju świadczeń, modelu finansowania i związku danej umowy z kontraktem NFZ;
• wydłużenie okresu dostosowawczego, zabezpieczenie ciągłości umów i projektów oraz uzupełnienie OSR o skutki dla sektora prywatnego i społecznego;
• ograniczenie centralnego przetwarzania danych identyfikujących oraz wyłączenie odpowiedzialności kierownika, który wykonał ustawowe czynności sprawdzające.

Znaczenie proponowanych zmian

STOMOZ podkreśla, że regulacje dotyczące zatrudnienia, wynagrodzeń, kontroli i podwykonawstwa bezpośrednio wpływają na zdolność placówek do zabezpieczenia dyżurów, utrzymania poradni oraz realizacji świadczeń. Przepisy powinny być możliwe do wykonania, proporcjonalne i dostosowane do zróżnicowanych modeli działania podmiotów leczniczych.

Źródło: informacja prasowa

Czytaj także: Ochrona zdrowia w zawieszeniu: diagnoza bez decyzji. Rozmowa z Dariuszem Rajczykiem